Stel je een wereldkaart voor. Zoom in op de Perzische Golf. Daar, op die smalle zeestraat tussen Iran en Oman, de Straat van Hormuz, vaart op een normale dag een vijfde van alle olie ter wereld doorheen. Tankers, één voor één, als een trage stoet door een te krappe deur.
Deze week stond die deur half dicht.
En dat was eigenlijk het hele verhaal. Niet de centrale bankiers, niet de bedrijfscijfers, niet de inflatieverwachtingen. Al die dingen telden mee, maar ze dansten allemaal om dat ene punt op de kaart. Eén onopgeloste diplomatieke ruzie tussen de VS en Iran hield de wereldmarkten in z'n greep.
De olieprijs als hartslag
Op maandag opende Brent-olie al gespannen. Op vrijdag stond hij nog hoger. Brent steeg meer dan 3% naar bijna 110 dollar per vat. Geen historisch record, maar genoeg om iedereen weer onrustig te maken, van de Amerikaanse Federal Reserve tot de pomphouder op de hoek.
Want hoge olie betekent hogere prijzen aan de kassa. Hogere prijzen betekenen hardnekkige inflatie. En hardnekkige inflatie betekent: centrale banken kunnen de rente niet verlagen, hoe graag iedereen dat ook wil.
Twee continenten, twee verhalen
In Europa keken beleggers de andere kant op. Ze zagen niet alleen het risico, maar ook de hoop: misschien komt er tóch een akkoord. Misschien gaat de Straat van Hormuz volgende week weer open. Op die voorzichtige hoop reden de Europese beurzen omhoog. De Duitse DAX won deze week ongeveer 3,5% en kroop richting de 24.800 punten, geholpen door techaandelen en een onverwacht hartig sentiment onder Duitse consumenten en bedrijven. De brede Europese indices wonnen rond de 2,3%.
In Amerika regeerde de twijfel. Daar werd dezelfde situatie heel anders gelezen, niet als kans op vrede, maar als bewijs van blijvende onzekerheid. Beleggers trokken zich terug in de grote, vertrouwde namen en lieten het risicovollere middensegment links liggen. De Russell 2000, de index van kleinere Amerikaanse bedrijven, verloor 2,34%. Maar wie energieaandelen had, glimlachte: de sector won 7% in één week en staat dit jaar al 33% in de plus.
Twee markten, hetzelfde nieuws, twee tegenovergestelde reacties. Zo werkt sentiment.
Het tweede front: de rente
Terwijl iedereen naar olie keek, gebeurde er nog iets anders. Iets stillers, maar minstens zo belangrijk.
Op de obligatiemarkt, de markt waar overheden geld lenen, liepen de rentes verder op. De Amerikaanse 10-jaars rente steeg naar 4,59%, het hoogste niveau in een jaar. In het Verenigd Koninkrijk klom de 30-jaars rente bijna naar 5,85%, een niveau dat we sinds 1998 niet meer hebben gezien.
Vertaling: de markt rekent erop dat sparen voorlopig aantrekkelijk blijft, lenen duur, en dat de centrale banken voorlopig geen cadeautjes uitdelen. In Europa wordt zelfs gefluisterd over rentevérhogingen door de ECB. Een jaar geleden zou niemand dat hardop hebben gezegd.
Goud verliest z'n glans (een beetje)
En goud? Dat had een merkwaardige week. Goud verloor 3,15%, een opvallende stap terug. Normaal stroomt geld juist náár goud als de wereld onrustig wordt. Deze week stroomde het er weer een beetje uit. Op jaarbasis staat goud nog altijd zo'n 5% hoger, en over twaalf maanden zelfs 41%, een rally die historisch is.
Wat zegt dat? Dat beleggers misschien wat moe worden van bang zijn, en stilletjes weer naar aandelen lonken. Of dat ze de sterke dollar even gewichtiger vonden. Of allebei.
De olifant in de kamer: de Amerikaanse consument
Tussen al het olienieuws door verscheen er een cijfer dat eigenlijk meer aandacht verdiende dan het kreeg. De inflatie in Amerika kwam in april uit op 3,8%, en het consumentenvertrouwen van de Universiteit van Michigan zakte naar een historisch dieptepunt.
Lees dat nog eens. Historisch dieptepunt. Niet sinds de financiële crisis, niet sinds corona, gewoon: het laagste ooit gemeten. En tegelijk stijgen de prijzen sneller dan men hoopte.
Voor wie de Amerikaanse economie als motor van de wereldmarkt ziet, is dat een geel knipperlicht. Misschien gaat het oranje worden. Voorlopig blijven de bestedingen overeind, maar de basis wankelt.
Wat nemen we mee?
Deze week ging niet over rente, niet over bedrijfsresultaten en niet over de Fed. Deze week ging over één smalle zeestraat aan de andere kant van de wereld, en hoe één onopgelost conflict alles in beweging zet, van de prijs aan de pomp tot het pensioen van iemand in Goes.
Wat dat ons leert?
Energie blijft de hoofdrol spelen zolang Iran niet beweegt. Wie posities heeft, doet er goed aan ze niet te overhaast af te bouwen.
Europa is plotseling het stille buitenbeentje: relatief goedkoop, relatief rustig, en met economieën die het beter doen dan veel beleggers hadden verwacht.
Kleinere bedrijven en lange obligaties zijn nu het kwetsbaarst. Hogere rentes raken hen het hardst.
De grootste risicofactor zit niet in spreadsheets. Hij zit in krantenkoppen. Eén persconferentie kan volgende week alles op z'n kop zetten, naar boven of naar beneden.
In rustige weken bepalen de cijfers de markt. In weken als deze bepaalt de wereld de cijfers.
