Stel je Christine Lagarde voor op donderdagochtend. Voor haar liggen twee mappen. In de ene zit een prognose die ze drie maanden geleden nooit had durven schrijven: inflatie in 2026 op 3,0%, hoger dan het 2,6% van haar laatste raming. In de andere zit de officiële verklaring waarin de ECB de rente verhoogt. Voor het eerst sinds 2023.
Het is geen besluit dat ze met plezier neemt. Maar tussen die twee mappen ligt iets dat ze niet kan negeren: de Straat van Hormuz, een conflict met Iran dat maar niet wegtrekt, en een olieprijs die de Europese economie van binnenuit aanvreet.
Donderdag 11 juni werden de ECB-rentes verhoogd met 25 basispunten, waarmee de depositorente uitkwam op 2,25%, de eerste verhoging sinds 2023. Europa sprong. Amerika bleef zitten.
Twee centrale banken, één probleem
En dat is eigenlijk het verhaal van deze week. Hetzelfde probleem, twee compleet verschillende antwoorden.
In Amerika kwam dinsdag het inflatiecijfer over mei naar buiten. De jaarinflatie steeg naar 4,2%, het hoogste niveau sinds april 2023, voor de derde maand op rij hoger. Energieprijzen sprongen 23,5% op jaarbasis, benzine zelfs 40,5%, stookolie 58,9%. Lees dat laatste cijfer nog eens. Veertig procent duurder benzine dan een jaar geleden. Dit zijn geen abstracte percentages meer, dit voel je elke keer als je tankt.
Toch verwacht de markt dat de Fed bij de bijeenkomst van 17 juni de rente ongewijzigd laat. Geen verhoging. Geen verlaging. Een centrale bank die de wagen op cruise control zet en hoopt dat de bocht er niet aan komt.
Waarom? Omdat de kern van het verhaal interessanter is dan de kop. De kerninflatie, exclusief energie en voedsel, steeg maar 0,2% op de maand, lager dan de verwachte 0,3%. Op jaarbasis 2,9%. Vertaling: alles wat duur is, is duur vanwege olie. De rest beweegt amper. En als de Straat van Hormuz volgende maand weer opengaat, zou een groot deel van die inflatie vanzelf wegsmelten.
De ECB wacht niet op die "als". De Fed wel.
De olifant blijft staan
Ondertussen is er één feit dat alles overschaduwt: de oorlog met Iran sleept zich voort. Wat in maart begon als een spanningssituatie is inmiddels iets dat economen het Iran War zijn gaan noemen, met een hoofdletter. Olievoorraden naderen historisch lage niveaus die Exxon-CEO eerder dit jaar al "schokabsorberend" noemde. Als die buffer wegvalt, schatten sommige analisten dat Brent naar 150 tot 160 dollar per vat kan klimmen.
Even ter context: een jaar geleden stond Brent rond de 75 dollar. Een verdubbeling is geen ondenkbaar scenario meer, het is een scenario dat in spreadsheets bij grote fondsen staat.
De Amerikaanse beurzen halen even adem
De vorige week was de S&P 500 voor het eerst in tien weken naar beneden gegaan. De index verloor 2,55% op de week, terwijl de Nasdaq 4,65% inleverde, het einde van een opmerkelijke reeks van negen opeenvolgende stijgende weken. Geen crash, maar wel een eerste duidelijke twijfel. Beleggers vroegen zich af of de rally die in maart begon te ver was doorgeschoten.
Deze week bleef het sentiment voorzichtig. De CPI kwam in lijn met de verwachtingen, niet zo zacht dat aandelen feest konden vieren, niet zo hard dat ze in paniek raakten. De markt zit in een soort schemertoestand: niet meer euforisch, nog niet bang.
Een Fed met een nieuwe baas
En dan was er nog iets dat in de drukte ondersneeuwde maar wel het noemen waard is. Kevin Warsh is sinds 22 mei de nieuwe voorzitter van de Federal Reserve, beëdigd in het Witte Huis na een Senaatsstemming van 54 tegen 45.
Dat is geen detail. Een nieuwe Fed-voorzitter brengt altijd onzekerheid mee, vooral in een periode waarin de markt elk gebaar, elke zin, elke wenkbrauw probeert te interpreteren. Warsh is bekend om havikachtige opvattingen, maar treedt aan in een omgeving waar het politieke landschap juist om lagere rentes vraagt. Hoe hij die twee gaat verzoenen, is een verhaal voor de tweede helft van het jaar.
Wat nemen we mee?
Deze week ging niet over één gebeurtenis. Het ging over de groeiende kloof tussen wat centrale banken zeggen en wat ze doen, en tussen wat consumenten ervaren en wat statistieken meten.
De ECB deed iets opvallends door te verhogen tegen een verzwakkende economie in. Tegelijkertijd werd de groeiprognose voor 2026 verlaagd naar 0,8%, terwijl de inflatieverwachting omhoog ging naar 3,0%. Dat is een centrale bank die zegt: we accepteren minder groei om geloofwaardig te blijven op inflatie.
De Fed kiest een andere route. Wachten. Hopen. Vertrouwen op de gedachte dat de Iran-schok tijdelijk is.
Eén van die twee heeft straks gelijk.
Wat dat betekent voor portefeuilles?
Olie en energie blijven structureel duur zolang er geen serieuze beweging in de Hormuz-onderhandelingen komt. De positie heeft nog niet zijn top gezien.
Europese obligaties zijn opnieuw kwetsbaarder geworden. Een ECB die havik is geworden, betekent oplopende rentes over de hele Europese curve.
De euro krijgt steun van het renteverschil dat juist iets in haar voordeel beweegt. Voor exporteurs is dat lastig, voor Amerikaanse beleggers in Europese aandelen werkt het mee.
En de consument? Die is de stille verliezer van dit halfjaar. Een derde maand op rij stijgende inflatie, lonen die niet meekomen, en een pomp die voor sommige Amerikaanse staten boven de vier dollar per gallon staat. Tot dat verhaal kantelt, blijft het sentiment broos.
In rustige tijden volgen centrale banken de data. In deze tijd proberen ze de data voor te zijn. Sommigen door in te grijpen, anderen door stil te zitten. We weten pas eind dit jaar wie het juist had ingeschat.
